Stel: je koopt een radiator, maar betaalt te veel. Of erger: je bent slachtoffer van een ramp. Als enkeling sta je er quasi machteloos tegenover. Stap je samen met anderen naar de rechtbank, kom je al een heel eind verder, zegt federaal parlementair Stefaan Van Hecke. Samen met Ecolo-collega Philippe Henry heeft hij een wetsvoorstel klaar voor een collectieve procedure. ‘Gedupeerden stappen samen naar de rechtbank en maken zo meer kans op een schadevergoeding’.

Huishoudtoestellen, hypotheekleningen, telecomcontracten, … Gaat het ermee fout, dan wordt vaak een grote groep van mensen getroffen. Of als er ergens niet zorgvuldig met de veiligheid omgesprongen wordt, dan kan het helemaal fout aflopen. Denk maar aan een ramp zoals de brand in het Switel-hotel. Juridisch gezien krijg je dan de zogeheten massaschade of schade op grote schaal. Er kunnen drie types van massaschade worden onderscheiden.

Een eerste type is de ‘gefixeerde schade’. Die wordt veroorzaakt door één gebeurtenis op een specifiek tijdstip. De slachtoffers kunnen vrij eenvoudig worden vastgesteld: ze werden allen blootgesteld aan dezelfde gebeurtenis, op hetzelfde moment en op dezelfde plaats. Voorbeelden zijn de vuurwerkramp in Enschede, de kernramp in Tsjernobyl, het Heizel-drama, de gasontploffing in Ghislenghien.

In het laatste geval, bij de zware explosie op het industrieterrein in het Henegouwse Ghislenghien op 30 juli 2004, vielen 24 doden en 132 gewonden. Meer dan vijf jaar na de gasramp in Gellingen is een eerste slachtoffer vergoed via 'buitengerechtelijke schadeloosstelling'. Het gros van de slachtoffers verkiest evenwel de uitkomst van het proces af te wachten. Begin 2010 wordt een vonnis verwacht. Op het proces staan 14 beklaagden terecht. Er zijn meer dan 600 burgerlijke partijen.

Een tweede type is de ‘sluipende schade’. Deze massaschade wordt niet veroorzaakt door één gebeurtenis maar door een reeks van blootstellingen of gebeurtenissen. In dit geval kunnen de slachtoffers veel moeilijker worden vastgesteld. Voorbeelden: DES-dochters in Nederland, slaap- en kalmeringsmiddel Softenon in Duitsland en beroepsziektes als asbestose, longkanker en mesothelioom.

De zogeheten DES-dochters zijn Nederlandse vrouwen waarvan de moeder tijdens de zwangerschap diëthylstilbestrol, beter bekend als DES, heeft gebruikt. De stof is bekend geworden omdat hij vanaf 1946 tot 1977 werd voorgeschreven aan zwangeren die eerder een of meer miskramen hadden gehad, in de hoop dat dit de kans op herhaling zou verminderen. Dat bleek niet het geval. De stof is naar schatting voorgeschreven aan tussen 189.000 en 378.000 zwangeren. DES-dochters kunnen zowel ernstige lichamelijke als emotionele gevolgen ondervinden van de blootstelling aan DES.

Het laatste type heet ‘strooischade’. In dit geval verspreidt de schade zich over een grote, vaak onoverzichtelijke groep mensen en is de schade voor elkeen slechts minimaal. Slachtoffers aarzelen om een gerechtelijke procedure op te starten voor een schadevergoeding, omdat de schadevergoeding de procedurekosten niet zal overstijgen. Voorbeeld: Bouwers betaalden veertien jaar lang te veel voor een staalplaatradiator door prijsafspraken tussen fabrikanten.

Er zijn meer dan sterke aanwijzingen dat de grootste fabrikanten van staalplaatradiatoren onderling prijsafspraken hebben gemaakt in de periode 1993-2007. Daardoor zou elk gezin ongeveer € 250 te veel betaald hebben. Het dossier ligt nu bij de Raad voor de Mededinging, die binnen het halfjaar een uitspraak moet doen. Aangezien er geen initiatief wordt genomen tot het starten van een gerechtelijke procedure bestaat er een risico dat de overtreding ongestraft blijft.

Vorige - Volgende >>