Staatshervorming

Stadsgemeenschap als toekomst voor Brussel en het hinterland

Gegevens
Gepubliceerd op dinsdag 17 juni 2008 09:41

Enkele jaren geleden bestudeerden Israëlische en Palestijnse topdiplomaten de Belgische staatstructuur om te leren hoe twee bevolkingsgroepen met respect voor elkaars cultuur in een land konden samenleven. De Belgische tweeledigheid met aan de ene kant gemeenschappen die taal en cultuur beschermen en aan de andere kant gewesten die voor economische ontwikkeling op maat zorgen, leek hen een ideale oplossing om hun tegenstrijdige verlangens te overbruggen. Maar bovenal bestudeerden ze Brussel, de hoofdstad van Europa, België, de Vlaamse gemeenschap, de Franse gemeenschap en het Brussels gewest. Een stad die voor iedereen in dit land van emotioneel en economisch belang is en waar de twee bevolkingsgroepen door en met elkaar leven. Zo kennen ze er ook eentje in Israël en Palestina.

Dat ooit zo veel belovende staatsmodel ligt na meer dan een jaar politieke crisis aan diggelen. Na “Balkanisation” bestaat er nu ook “Belgiumisation”: twee woorden die de internationale politieke wereld gebruikt voor het uiteenvallen van staten, met dat verschil dat er in het laatste model geen doden vallen. Het is enorm jammer dat de meerderheidspartijen ons staatsmodel zo hebben laten verloederen. Brussel zal voorlopig niet tot voorbeeld dienen voor Jeruzalem.

Eigenlijk is dat niet zo verwonderlijk. Want er scheelt aardig wat aan onze staatstructuur. Om onze taal en cultuur te beschermen tegen een voortdurende verfransing hebben we taalwetten, taalgrenzen en gemeenschappen gecreëerd. En die hebben hun werk gedaan. Het Nederlands is niet langer bedreigd en de oude idee van een verfransing van Vlaanderen is verdwenen uit de politieke geesten. Gelukkig maar. De strijd van drie Franstalige burgemeesters in evenveel dorpen rond Brussel is een anomalie van de geschiedenis, gedoemd om te verdwijnen. Net zoals de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde een gedrocht is, voortgekomen uit moeilijke compromissen. Een splitsing van die kieskring is even onvermijdelijk als de Belgische regen.

Maar Vlamingen, Brusselaars en Walen moeten ook beseffen dat onze binnenlandse grenzen geen staatsgrenzen zijn. Brussel creëert werk en rijkdom voor meer dan 60 van de haar omliggende steden en gemeenten, zowel in Vlaanderen als in Wallonië. Toch geniet het daar zelf weinig van. De rijkdom zit immers weinig tot niet binnen haar gewestgrenzen.

Gewest- en gemeenschapsgrenzen mogen niet dienen als wapen om het andere gewest of de andere gemeenschap tegen te werken. Maar waarom kan een TEC-bus op het Waalse deel van de E411 langs de pechstrook de files voorbij rijden, terwijl die op Vlaams grondgebied de file in moet? Of waarom investeert het Brussels gewest enkel in aparte busbanen daar waar de MIVB rijdt en niet daar waar De Lijn rijdt, zoals op de Ninoofsesteenweg?

Dit is niet in het belang van de burger. De staat moet het haar burgers gemakkelijk maken. Om dit soort zotternijen te voorkomen wil Groen! een gestructureerd en helder samenwerkingsplatform tussen alle bevoegde overheden: gemeenten, provincies en gewesten. Wij hebben ons daarvoor laten inspireren door Rijsel en Berlijn.

Groen! vraagt aan de Octopustafel de creatie van een “stadsgemeenschap Brussel”, al zullen we nu niet direct vallen over de naam. Deze stadsgemeenschap is meer dan idee, meer dan een concept, zoals het soms wel eens door liberale politici naar voor geschoven wordt. Wanneer alle politieke verantwoordelijken uit de verschillende steden, gemeenten, provincies en gewesten samen discussiëren over de noden van de Vlaamse Rand, het Waals-Brabantse hinterland en Brussel, dan kunnen concrete maatregelen getroffen worden die daadwerkelijk ingrijpen in het leven van al diegenen die in en om Brussel wonen.

Reeds twintig jaar spreekt men over de creatie van het Gewestelijk Expressnet Brussel, dat pendelaars sneller en comfortabeler naar hun werk zal brengen. De realisatie ervan loopt steeds opnieuw vertragingen op, o.a. omdat er geen draagvlak is. In een samenwerkingsplatform zoals een stadsgemeenschap Brussel kan iedereen op zoek gaan naar het gemeenschappelijk belang. Het zal het immobilisme letterlijk en figuurlijk uit de weg helpen.

Onze stadsgemeenschap raakt niet aan bestaande grenzen. Het is ook geen utopie. Rijsel werkt over landsgrenzen heen samen met Kortrijk en Doornik. Berlijn en Brandenburg, twee aparte Duitse deelstaten, werken samen om problemen als ruimtelijke ordening en mobiliteit structureel aan te pakken. Groen! is ervan overtuigd dat dit in België ook mogelijk is. Dat we zo de anomalieën uit onze staatstructuur kunnen wegwerken en een beleid kunnen voeren dat werkelijk iets betekent voor de mensen. En misschien komen Israëli’s en Palestijnen dan nog eens kijken naar onze staatstructuur.